Türk mitolojisi, tarihi kadın kahramanlarının çoğu zaman anlatımı olan zengin bir tarih kültürüdür. Türklerin ilkel hikâyelerinden, abartılı efsanelere kadar, kadınlara ve onların etkileyici maceralarına çok şey öğrenmek mümkündür.
Asena: Türklerin atası
Türklerin atasının hikâyesi, Orta Asya kabilelerinin ilkel inançlarına dayanmaktadır. Asena olarak bilinen, güçlü bir kadın kurt, doğada Çin murçlarından bir bebek ile karşılaşır ve onu büyüler. Kurt, bebeği kimsesiz olarak kabul eder ve onun kimliğinin geçmişini keşfeder. Ona, yoğun duygular besleyen Asena, özellikle de deşifre edilmiş insanlık onurunu ortaya koyarak yüceltir. Orta Asya tarihçileri, yaşamında kullanılan gücü yabancılarla hesaplaşmak için kullanılan ve çevresindeki insanlara karşı daima koruyucu ve fedakâr olarak nitelendirilen Türk atası olan Asena’nın geçmişini tasvir eder.
Göktürk Hatunları: Çin imperiyalismine karşı mücadele
Tarihî kaynaklara göre, Orta Asya Göktürklerinin evlenme konsepti, ulusal duygulara karşı olduğu için topraklarını Çin İmparatorluğu’na ve doğuya doğru bölmeye çalışan saldırganlara karşı Müslümanları koruma niyetiyle ortaya konuldu. Dört Çin prensesinden tasarlanan bu evlilikler, Göktürk Hatunları’nın toprağını fertler arasındaki kardeşlik ilkeleri üzerinde ileri gitmesi, Çin İmparatorluğu’nun saldırgan içgüdülerini değiştirerek sakinleşmesini sağlamıştır. Bu “birleşik kadınlar”, başarılı olarak ilerleyen saldırı kampanyalarına, kan ve gözyaşına sebep olan daha büyük savaşlara ilk adım olarak şekil verir.
Türk kadın kahramanlarının geri kalanları
Türk kadın kahramanları arasında en bilinenler arasında, yeterince anlatılamayanlar da vardır:
- Gülten: Türklerin isimlerinden habersiz, yoğun savaşları yönetmekten aciz Saka kralı Filin’in karısı olan Gülten.
- Türk Hatunu: Türklerin ve Siyamların savaşında gereken düşmanlarının yenilmesi için, dyengesi arasında yer alan Türk Hatunu.
- Koldaş Kaşkun: Türk bozkırının, çeşitli kabilelerin bir araya gelmesi ve Uygur Krallığının oluşturulmasında önemli rol oynayan beyaz atlı kadın asker Koldaş Kaşkun.
Türk mitolojisinin kadın kahramanlarının farklı hikâyeleri, Türk toplumunu oluşturan güçlü kadınları hatırlamamızı ve özendirmemizi sağlar.
Türk Mitolojisi, binlerce yıllık tarihinden gelen kahramanlar, özellikle de kadın kahramanlar sayesinde yaşayan bir türlü varlığını sürdürüyor. Asena, Göktürk Hatunları ve daha birçok kadın kahraman, Türk Mitolojisinin daha kalıcı karakterlerini oluşturuyor.
Asena, Türk destanlarında çoğunlukla geyik olarak betimlenen kahramanlardan biridir. İnanışa göre, Asena, tarihteki Ötüken’in kurulmasına yardımcı olmuştur. Onu destanlarında aynı zamanda Türk Devletinin sembolü olarak görmek de mümkündür. Gökkur, Türk destanlarında, Türklerin Çin’e gönderdiği önemli bir elçiydi. Söylenceye göre, Gök-kur, Türkleri İmparatorluğu için Çinlilere görevlendirirken, Asena’yı, Çin’in kısa bir ziyaretinde Gökkur’un önderliğini temsil eden bir simge olarak göndermiştir.
Göktürk Hatunları da, Türk Mitolojisinin parlak kadın karakterlerinden biri olarak kabul edilir. Söylenceye göre, Göktürk’ün ilk kızı kraliyet soyundan gelen bir prenses olan Hatunlar, daha sonra Türk devletine çok zor koşullarda söz sahibi olmak için çalışıp, onu koruyarak güçlendirmiştir. Hatunlar, Çin’e ve Hindistan’a sürgüne gitmiş olan Türklerin ulusunu ve devletini korudu.
Türk Mitolojisinin kahramanları arasında, yüzyıllar boyunca halkın üstünde güçlü bir etki kuran Büyük Hun İmparatoru, ya da “Tengri” olarak bilinen Tanrı ile Kök Tengri, yine geçmişte yaşamış önemli karakterlerden bazıları da yer almaktadır.
Türk Mitolojisinin kadın kahramanları Asena, Göktürk Hatunları ve daha fazlası, Türk tarihindeki güçlü rol modellerinin bir temsilini oluşturur. Bu kahramanlar, zaman zaman bir takım risklere rağmen, Türk tarihi boyunca Türk kültürünü korumuşlardır.